Hội nhập bền vững: Tự nâng cấp tư duy giúp doanh nghiệp kiểm soát chuỗi giá trị

Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đối mặt với nhiều hạn chế

Chia sẻ tại tọa đàm “Doanh nghiệp trong kỷ nguyên số: Dấu ấn kiến tạo và hội nhập toàn cầu” do Báo Tiền phong tổ chức chiều 8/10, ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho biết, trong bức tranh phát triển của nền kinh tế Việt Nam, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng. Tính đến tháng 8/2025, cả nước có gần 940.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Họ không chỉ tạo việc làm cho hàng triệu lao động mà còn là nền tảng của khu vực kinh tế tư nhân - khu vực năng động và sáng tạo bậc nhất hiện nay.

Tuy nhiên, theo ông Tô Hoài Nam, khu vực này vẫn đối mặt với nhiều hạn chế: năng lực quản trị và hiệu quả hoạt động còn thấp. Nhiều doanh nghiệp chưa tối ưu hóa được nguồn lực, thiếu chiến lược dài hạn và thiếu khả năng thích ứng nhanh với thị trường. Đầu tư cho đổi mới sáng tạo, công nghệ và nhân lực cũng còn hạn chế. Điều này dẫn đến năng suất lao động chưa cao, khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế còn yếu.

Ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

“Nhiều doanh nghiệp vẫn hoạt động riêng lẻ, chưa hình thành được chuỗi giá trị hoặc cụm liên kết ngành. Bên cạnh đó là khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, tiêu chuẩn và thị trường. Nhiều doanh nghiệp gặp vướng mắc khi đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường, lao động để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngoài ra, áp lực cạnh tranh từ các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước, cùng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, khiến DNNVV buộc phải chuyển đổi tư duy quản trị và hợp tác”, ông Tô Hoài Nam chỉ rõ.

Để phát triển bền vững, ông Tô Hoài Nam cho rằng, cần thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp nhỏ, hình thành cụm ngành, chuỗi giá trị, đồng thời học hỏi và chuyển giao công nghệ từ các đối tác lớn. Chính phủ cũng cần tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính, đào tạo nhân lực, và khuyến khích đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 68/NQ-CP về thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Toàn cảnh tọa đàm

Nghị quyết 68 cùng với các chương trình khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh. Những chính sách này được kỳ vọng sẽ tiếp thêm sức mạnh để các doanh nghiệp vươn lên, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.

“Quan trọng hơn, chính bản thân các doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy: Liên kết để mạnh hơn, học hỏi để tiến xa hơn. Liên kết không chỉ là hợp tác sản xuất - tiêu thụ, mà còn là cùng nhau đổi mới, chia sẻ tri thức và tạo dựng thương hiệu Việt vững mạnh”, ông Nam nhấn mạnh, đồng thời cho rằng, DNNVV có thể không phải là “gã khổng lồ” trong nền kinh tế, nhưng họ là những mắt xích bền bỉ, sáng tạo và linh hoạt nhất.

“Nếu được hỗ trợ đúng hướng và phát huy tiềm năng, khu vực này sẽ không chỉ là lực lượng thầm lặng mà còn trở thành động lực phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai”, ông Nam khẳng định.

Chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam hội nhập và phát triển

Theo TS. Nguyễn Minh Thảo, Phó Trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính, hiện nay, Việt Nam đã tham gia đàm phán 20 hiệp định thương mại tự do (FTA) và ký kết 16 hiệp định. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt đang thực sự “vươn ra toàn cầu”. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là không ít thách thức. Bởi khi Việt Nam bước ra sân chơi toàn cầu, áp lực cạnh tranh không còn đơn thuần nằm ở lợi thế về giá hay nhân công rẻ nữa. Giờ đây, đó là cuộc cạnh tranh toàn diện - từ tiêu chuẩn sản xuất, phát thải carbon cho tới khả năng truy xuất nguồn gốc.

TS. Nguyễn Minh Thảo, Phó Trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính

“Các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ, Canada, Hàn Quốc hay Nhật Bản đang cùng lúc siết chặt những quy định mới về hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là hàng hóa gắn với yêu cầu giảm phát thải và phát triển bền vững. Những gì từng được coi là cam kết thương mại giờ chỉ là “bước khởi đầu”; phía sau đó là hàng loạt yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn môi trường ngặt nghèo mà doanh nghiệp Việt phải thích ứng”, TS. Nguyễn Minh Thảo cho hay.

Song, bà Thảo cho rằng, Việt Nam vẫn có thể phát triển mạnh ở những lĩnh vực mà chúng ta có lợi thế tự nhiên và nhân lực - chẳng hạn như thủy sản. Đây là ngành có thể tạo công ăn việc làm, giá trị bền vững và cơ hội xuất khẩu dài hạn nếu kiểm soát tốt quy trình nuôi trồng, đáp ứng chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, các ngành điện tử - dù hiện mới dừng ở khâu gia công - vẫn là trụ cột đóng góp lớn cho GDP và là nền tảng để Việt Nam phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Việc hình thành chuỗi doanh nghiệp vệ tinh, nâng cấp năng lực nội địa sẽ giúp Việt Nam dần dịch chuyển lên nấc cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Dù đối mặt với thách thức về vốn và công nghệ, TS. Nguyễn Minh Thảo tin rằng, nếu chủ động chuyển đổi, doanh nghiệp Việt có thể đa dạng hóa thị trường, tăng sức chống chịu trước biến động kinh tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.“Để những lợi thế ấy thực sự biến thành năng lực cạnh tranh bền vững, chúng ta phải thay đổi từ gốc: kiểm soát chuỗi giá trị, nâng chuẩn sản xuất, đầu tư vào logistics và hạ tầng. Khi đó, xuất khẩu không chỉ là “bán ra nước ngoài” mà là tham gia có giá trị vào chuỗi toàn cầu. Và đó mới là con đường dài hạn để hàng Việt không bị loại khỏi sân chơi, mà đủ sức đứng ngang hàng với thế giới”, TS. Nguyễn Minh Thảo nhấn mạnh.

Theo Cẩm Tú/VOV.VN